Kara za brak świadectwa energetycznego w 2026 roku – ile wynosi i kto ją nakłada?

Ile wynosi kara za brak świadectwa

Kara to grzywna, czyli kwota pieniężna płacona za wykroczenie (przewinienie lżejsze niż przestępstwo). Obowiązek przekazania świadectwa wynika z ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (art. 11), a sankcję za jego niedopełnienie przewiduje art. 41 tej ustawy. Grzywna za wykroczenie mieści się w widełkach od 20 do 5 000 zł – i to górną granicę podaje się najczęściej.

Mandat to szybsza ścieżka: organ proponuje kwotę, a Ty możesz ją przyjąć albo odmówić. Przy odmowie sprawa trafia do sądu, który może wymierzyć grzywnę do 5 000 zł. Dlatego mówiąc o karze, mówimy o maksimum, a nie o stałej stawce.

Za co dokładnie można zostać ukaranym

Ustawa nie wymaga, żeby każdy właściciel trzymał świadectwo „w szufladzie”. Obowiązek pojawia się dopiero wtedy, gdy mieszkanie jest sprzedawane albo wynajmowane. Wtedy właściciel (albo zarządca) musi przekazać świadectwo – dokument opisujący, ile energii potrzebuje lokal na ogrzewanie, wentylację i podgrzanie wody – drugiej stronie umowy:

• przy sprzedaży – kupującemu (oryginał albo świadectwo w postaci elektronicznej z numerem z rejestru),
• przy najmie – najemcy (wystarczy kopia lub wydruk).

Kara grozi więc za niedopełnienie tego obowiązku, a nie za samo „nieposiadanie” dokumentu przez kogoś, kto nic nie sprzedaje ani nie wynajmuje. Nie pomoże też zapewnienie kupującego, że świadectwa nie potrzebuje – przepisy nie przewidują możliwości zrzeczenia się tego dokumentu.

Kto nakłada karę

Grzywnę nakłada sąd. W prostszych sprawach uprawniony organ (na przykład Policja) może zamiast tego zaproponować mandat karny. Mandat zawsze wymaga zgody ukaranego – kto go nie przyjmie, ma sprawę w sądzie.

Wykroczenia ściga się na ogół po zawiadomieniu, a zawiadomić może każdy, kto uważa, że obowiązek nie został dopełniony – na przykład kupujący albo najemca, który świadectwa nie dostał. Jak w praktyce wygląda egzekwowanie tego konkretnego przepisu, bywa różnie. Jeśli dostaniesz wezwanie albo propozycję mandatu, skonsultuj się z prawnikiem.

Co robi notariusz przy sprzedaży mieszkania

Od 28 kwietnia 2023 r. notariusz sporządzający akt sprzedaży mieszkania odnotowuje w akcie, czy świadectwo zostało kupującemu przekazane. Jeśli nie zostało, poucza strony o obowiązku i o grożącej karze. Notariusz sam kary nie nakłada, a z samego braku świadectwa – według obowiązujących przepisów – nie odmawia sporządzenia aktu.

Czy brak świadectwa unieważnia umowę

Z przepisów, które tu opisujemy, nie wynika, że brak świadectwa powoduje nieważność umowy sprzedaży lub najmu – kara dotyczy niedopełnienia obowiązku, a nie samej umowy. To jednak informacja ogólna. Jeśli masz spór z kupującym lub najemcą, ocenę prawną w Twojej sprawie powinien przygotować prawnik.

Kiedy kara nie grozi

• nie sprzedajesz ani nie wynajmujesz mieszkania,
• masz ważne świadectwo – jest ważne 10 lat, o ile w tym czasie nie zmieniły się cechy energetyczne lokalu (wymiana okien, źródła ogrzewania, ocieplenie),
• Twój budynek należy do wyjątków od obowiązku, na przykład zabytek, dom użytkowany krócej niż 4 miesiące w roku albo mały budynek wolnostojący o powierzchni użytkowej poniżej 50 m².

Wyjątki są wąskie, a mieszkania w blokach i kamienicach zwykle się w nich nie mieszczą. Szczegóły znajdziesz w poradniku Kiedy świadectwo jest obowiązkowe.

Trzy typowe sytuacje

Akt notarialny za kilka dni, a świadectwa nie ma. Zamów tryb ekspresowy, żeby mieć dokument przed podpisaniem. Jeśli się nie uda, akt może dojść do skutku, ale notariusz odnotuje brak świadectwa i pouczy o karze.

Masz świadectwo sprzed kilku lat, a w mieszkaniu wymieniono piec lub okna. Sprawdź, czy dokument nadal odpowiada stanowi mieszkania. Jeśli zmieniły się cechy energetyczne lokalu, ważność świadectwa wygasa wcześniej niż po 10 latach i warto zamówić nowe.

Wynajmujesz mieszkanie kolejnemu najemcy. Jeśli świadectwo jest ważne, wystarczy przekazać najemcy jego kopię. Nie trzeba wyrabiać nowego przy każdej umowie najmu.

Jak uniknąć kary – krok po kroku

1. Sprawdź, czy masz ważne świadectwo. Poszukaj go w dokumentach po zakupie mieszkania albo zapytaj poprzedniego właściciela. Po remoncie (okna, ogrzewanie, ocieplenie) stary dokument może już nie odpowiadać stanowi faktycznemu.
2. Zamów nowe, jeśli go nie masz. Świadectwo może sporządzić wyłącznie osoba z uprawnieniami, wpisana do rejestru prowadzonego przez ministerstwo. Gotowy dokument trafia też do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków.
3. Zbierz dane o mieszkaniu. Potrzebne są między innymi rok budowy, rodzaj okien i źródło ogrzewania. Skąd je wziąć bez pomocy administracji, opisujemy w poradniku Dane techniczne mieszkania w bloku.
4. Zamów z zapasem czasu. Świadectwo najlepiej mieć przed rozpoczęciem sprzedaży lub wynajmu, a najpóźniej przed podpisaniem aktu albo umowy najmu.
5. Przekaż świadectwo i zachowaj dowód. Przy sprzedaży takim dowodem jest zapis w akcie notarialnym. Przy najmie wpisz przekazanie kopii do protokołu zdawczo-odbiorczego albo wyślij ją e-mailem.

Ile kosztuje świadectwo w porównaniu z karą

W ogarnijswiadectwo.pl świadectwo mieszkania kosztuje od 179 zł brutto (tryb Standard, realizacja do 24 h). Gdy czas goni, jest Express za 254 zł (do 6 h) i Super Express za 378 zł (do 2 h). Czas liczymy w oknie roboczym Pn–Sob, 10:00–18:00. Zamówienie zajmuje około dwóch minut i nie wymaga wizyty w mieszkaniu. Aktualne ceny zawsze znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze wątpliwości

Czy kara dotyczy też wynajmu?

Tak. Przy najmie mieszkania najemca ma otrzymać kopię świadectwa. Czy obowiązek obejmuje także nietypowe formy najmu, na przykład wynajem pojedynczego pokoju albo najem na doby, warto skonsultować z prawnikiem – ustawa mówi ogólnie o najmie.

Czy wystarczy PDF?

Ustawa dopuszcza świadectwo w postaci elektronicznej – z numerem z rejestru i podpisem elektronicznym osoby, która je sporządziła. Mimo to przed aktem zapytaj kancelarię notarialną, czy woli plik, czy wydruk, a przy najmie ustal z najemcą, w jakiej formie przekażesz kopię.

Stan prawny i na co uważać

Opisujemy przepisy w uproszczeniu, na podstawie ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków w brzmieniu uwzględniającym zmiany obowiązujące od 28 kwietnia 2023 r. Wysokość grzywny i tryb jej nakładania wynikają także z ogólnych przepisów o wykroczeniach i mogą się zmienić. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne brzmienie przepisów w Dzienniku Ustaw albo zapytaj prawnika lub notariusza. Odpowiedzi na inne pytania zebraliśmy w FAQ.